Sıfırdan on iki yaşa: ağızda ne zaman ne oluyor

Aileler en çok "bu normal mi?" diye soruyor. Aşağıdaki takvim ortalamaları veriyor; bir çocuk bu takvimin birkaç ay önünde ya da arkasında olabilir ve bu tek başına bir sorun değil. Önemli olan sıranın bozulmaması.

0–1 yaş

İlk diş genellikle 6–10 ay arasında, alt ön kesicilerden çıkıyor. Üç aylık da olabilir, on üç aylık da. İlk diş sürdüğü gün fırçalama başlıyor: günde bir kez, pirinç tanesi kadar macunla. İlk randevu bu dönemde, en geç birinci yaş gününde.

Ne zaman gelinmeli: on sekiz ayda hiç diş yoksa, ya da üst ön dişlerin diş eti hattında beyaz bir bant fark ederseniz.

1–3 yaş

Süt dişlerinin tamamı — yirmi diş — genellikle üç yaşına kadar sürüyor. Bu dönemde emzik ve biberon konusu kapanmalı; gece uykuya biberonla dalma alışkanlığı, hızlı ilerleyen çürüğün en yaygın nedeni.

Ne zaman gelinmeli: altı ayda bir kontrol. Dişte renk değişimi ya da boşluk görürseniz beklemeyin.

3–6 yaş

Ağız sabit: yirmi süt dişi. Bu dönem koruyucu uygulamaların dönemi — florür verniği ve derin oluklu süt azılarına örtücü. Çocuk kendi fırçalamak istiyor; istesin, ama akşam fırçalamasını siz bitirin.

Ne zaman gelinmeli: çapraz kapanış, parmak emmenin sürmesi ya da ağızdan nefes alma fark edilirse.

6–8 yaş: en hareketli dönem

İki şey aynı anda oluyor: alt ön süt dişleri düşüyor ve arkada, hiçbir süt dişi düşmeden ilk daimî azılar sürüyor. Bu azılar süt dişi sanıldığı için sıklıkla gözden kaçıyor — oysa ömür boyu kalacak dişler ve süründükleri ilk aylarda çürüğe en açık hâldeler. Fissür örtücünün asıl adresi burası.

Bu yaş aynı zamanda ortodontik değerlendirme yaşı: yedi yaş civarında bir kez bakmak, tedavi gerekiyorsa zamanını belirlemeye yarıyor.

Ne zaman gelinmeli: daimî diş, süt dişi düşmeden arkasından sürüyorsa (alt ön bölgede sık ve çoğu zaman kendiliğinden düzeliyor) altı-sekiz hafta bekleyin; düzelmezse randevu alın.

8–12 yaş

Süt dişleri sırayla yerini daimî dişlere bırakıyor; köpek dişleri ve küçük azılar 9–12 yaş arasında geliyor. İkinci daimî azılar on iki yaş civarında sürüyor ve onlara da örtücü uygulanabiliyor.

Bu dönemde çürük riski beslenme düzeniyle birlikte değişiyor: okul kantini, arkadaşlarla atıştırma, sporda içilen şekerli içecekler. Kontrol aralığını buna göre yeniden konuşuyoruz.

Ne zaman gelinmeli: yeni süren daimî dişte krem ya da kahverengi leke görürseniz — bu bir çürük olmayabilir, mine bozukluğu olabilir ve takibi farklı.

Takvimden sapmalar

Diş sürmesinin birkaç ay gecikmesi ya da erken olması tek başına bir bulgu değil. Asıl bakılan şey sıra: alt kesiciler önce mi geldi, iki taraf simetrik mi ilerliyor, düşen dişin yerine yenisi geliyor mu. Bunların birinde aksama varsa muayene ve gerekirse radyografiyle bakıyoruz.